فرا رسیدن فصل بهار در خطه آذربایجان همراه است با رویش گیاهان خودرو در دامنه کوه ها، ارتفاعات، گندم زارها، مزارع و ... که بسته به نوع گیاه در موقعیت های بخصوصی رویش می کنند. این گیاهان سرشار از خواص درمانی بوده و مصرف آن بصورت عرقیات، خشک شده و ... در میان مردم رایج است. جالب این است که برخی از این گیاهان صرفا باید بصورت خشک شده مصرف شوند و مصرف گیاه سبز و تازه می تواند مهلک باشد. (مثل اوغلان اوتی)

غذاهایی که با این گیاهان طبخ می شود بسته به نوع گیاه متفاوت است و هر یک بطور جداگانه در طبخ آش های محلی، کوکو سبزی، خوراک سبزی، آبگوشت مخصوص و ... مصرف می شود. در کل، غذای سالم و پرخاصیتی بشمار می روند و به ویژه برای گیاهخواران وعده غذایی محبوبی خواهند بود.

زمان چیدن این گیاهان معین است و اغلب مردم منطقه از زمان مناسب چیدن ، اطلاع دارند و سعی می کنند سبزیجات را قبل از زمخت یا خشن شدن و بعضا قبل از گل دادن گیاه بچینند.

این گیاهان عمدتا خواص درمانی نیز دارند و تجویز آن در طب سنتی مرسوم است.

تعدادی از این گیاهان عبارتند از:

بولاغ اوتی: سرشار از ید، معمولا در اطراف جویبارها می روید

اوغلان اوتی: به صورت سبز و تازه مصرف نمی شود زیرا منجر به التهاب شدید و سوزش شده و تماس مستقیم عصاره گیاه با پوست باعث تاول زدن محل می شود. طعم بسیار تلخی دارد. معمولا این گیاه را پس از پاک کردن می خشکانند و قبل از مصرف، ابتدا در آب می جوشانند تا تلخی گیاه کاهش یابد سپس در پخت آش محلی  (اوماج آشی) بکار می رود. میل کردن این آش، دمای بدن و مقاومت آن را افزایش داده و غذای مناسبی برای درمان سرماخوردگی بخصوص در فصل زمستان محسوب می شود.

گازایاغی: اواخر فروردین ماه زمان مناسبی برای  چیدن این گیاه است. معمولا به همراه "شنگ" بخارپز شده و به صورت خوراک سبزیجات مصرف می شود. بعضا به آش دوغ هم اضافه می شود.

اولیح: خشک شده آن در طبخ نوعی از پلوی محلی به اسم "چهمجه" مصرف می شود.

تره کوهی (گل آقا): معروفترین کاربرد آن در محال سولدوز، در پخت آش دوغ (آیران آشی) و یا اضافه کردن آن به آبگوشت می باشد. و طعم بسیار لذیذی به غذا می بخشد.

گل گاو زبان: برای تسکین و آرامش بسیار مفید است:

خواص گل گاوزبان

 پونه: کوکوی پونه (ترکی: یارپیز) معروف است. از خانواده نعناست. معمولا از عرق آن برای درمان مسمومیت استفاده می شود.

خواص پونه

نعناع یا نعنا: گیاه معطر و معروفی است. عرق نعنا و پونه در سم زدایی و درمان مسمومیت اثر معجزه آسایی دارند:

خواص نعنا

شنگ: مصرف تازه این گیاه دوستاران زیادی دارد. هرچند که به سایر انواع هم می توان آنرا پخته و میل نمود:

خواص شنگ

بابونه:

خواص بابونه